Samstarf við þjóðir og bandalög í Evrópu hefur verið bitbein í íslenskum stjórnmálum um áratugaskeið. Eftir að hafa gengið í EFTA, tekið þátt í Schengen-samstarfinu og undirritað EES-samninginn lagði Ísland inn umsókn um aðild að Evrópusambandinu árið 2009 og hóf viðræður við ESB árið 2010.

Skýrt var af hálfu þáverandi ríkisstjórnar að ekki yrði af aðild nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. Eftir stjórnarskipti árið 2013 breyttist afstaðan til aðildar og samninganefnd Íslands var leyst frá störfum. Árið 2014 lagði ríkisstjórnin fram tillögu um að draga aðildarumsókn til baka. Sú tillaga náði ekki fram að ganga en skorað var á stjórnvöld að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu. Árið 2015 var svo umsókn dregin til baka, án þess að það hefði verið samþykkt á Alþingi.

Í stjórnarsáttmála núverandi ríkisstjórnar er kveðið á um að efna skuli til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort hefja eigi að nýju viðræður um aðild. Tillaga stjórnarinnar um þjóðaratkvæði hefur verið til meðferðar á Alþingi síðan í mars og þann 20. maí hófst lokaáfangi þinglegrar meðferðar málsins, þegar síðari umræða hófst, með umfjöllun um nefndarálit utanríkismálanefndar. Eftir hvítasunnuhelgina halda þingmenn áfram að ræða tillöguna en ljúka þarf umræðunni í síðasta lagi föstudaginn 29. maí, því þrír mánuðir þurfa að líða frá samþykkt tillögu á Alþingi þar til atkvæðagreiðsla fer fram. Áformað er að þjóðaratkvæðagreiðslan fari fram 29. ágúst næstkomandi. Gímaldið tók saman tímalínu Evrópusamstarfs Íslands þar sem raktar eru helstu vörður frá því Ísland gekk í EFTA fyrir rúmri hálfri öld.

Nefndarálit utanríkismálanefndar um málið er afar ítarlegt og Gímaldið fer yfir helstu atriði þess í hlaðvarpsþætti sem finna má á helstu hlaðvarpsveitum og í spilara hér að neðan.