Framsóknarflokkurinn hefur tvisvar kjörið sér formann sem ekki sat á þingi. Þá líkt og nú glímdi flokkurinn við fylgishrun og óánægju í grasrótinni.
* Þessi grein birtist nóvember 2025 en var lesin inn 12. febrúar 2026. Engar breytingar hafa verið gerðar á efni greinarinnar, en í lestrinum verður getið um breytingar sem orðið hafa síðan hún birtist. Þar er helst að nefna nöfn þeirra sem bjóða sig fram til formanns og þeirra sem ákváðu að gera það ekki.
Mikið starf bíður nýs formanns Framsóknarflokksins sem kjörinn verður á nýju ári. Flokkurinn er í sögulegri lægð, hlaut verstu kosningu frá stofnun flokksins í síðustu alþingiskosningum og fylgið verið með versta móti í könnunum.
Í fyrri hluta umfjöllunar um Framsóknarflokkinn fjallaði Gímaldið um viðhorf framsóknarfólks til stöðu flokksins og ræddi ástand og horfur við Ólaf Þ. Harðarson prófessor í stjórnmálafræði.
Í þessum síðari hluta víkjum við að forystu flokksins. Það hefur ekki verið létt verk að vera formaður Framsóknarflokksins undanfarna tvo áratugi.
Sigurður Ingi Jóhannsson mun láta af embætti formanns Framsóknarflokksins á næsta flokksþingi sem boðað verður til 14. febrúar næstkomandi. Hann tilkynnti þetta á miðstjórnarfundi flokksins í október.
Um viðsnúning er að ræða hjá formanninum, sem lét ítrekað hafa eftir sér fyrr á árinu að hann hygðist leiða flokkinn áfram. Eftir að Bjarni Benediktsson tilkynnti brotthvarf sitt af stjórnmálasviðinu í upphafi árs, boðaði Sigurður Ingi hringferð um landið. Nú yrði blásið til sóknar. Að hringferð lokinni sagðist Sigurður Ingi enn vilja leiða flokkinn. Hann hefði fundið fyrir stuðningi til þess. Skoðanakannanir sögðu þó aðra sögu.
Könnun sem gerð var af Maskínu fyrir hlaðvarpið Komið gott í maí og fjallað var um á mbl.is sýndi svo ekki var um villst veika stöðu formannsins. Hann mældist með 18,7 prósenta fylgi sem formaður flokksins meðal Framsóknarmanna sem tóku þátt í könnuninni. Tvö formannsefni mældust næstum helmingi sterkari en formaðurinn. Willum Þór Þórsson með 33 prósent og Lilja D. Alfreðsdóttir með 29,3 prósent.
Ekki er ólíklegt að þetta hafi ýtt við formanninum, auk arfaslaks fylgis flokksins í könnunum á kjörtímabilinu.
Lilja og Willum hafa bæði fengið áskoranir um formannsframboð. Framsóknarfélag Reykjavíkur hefur skorað á Lilju og Framsóknarfélög í Kraganum og Skagafirði hafa skorað á Willum Þór.
Þau tvö voru einnig helst nefnd í samtölum Gímaldsins við Framsóknarfólk. Þó hefur einnig verið nefnt að niðurstöður síðustu kosninga hafi verið ákall um breytingar. Bæði Lilja og Willum voru oddvitar í sínum kjördæmum og hvorugt þeirra náði kjöri á þing.
Nú á allra síðustu dögum hefur Ingibjörg Isaksen, þingflokksformaður Framsóknarflokksins og oddviti í Norðausturkjördæmi, verið nefnd til sögunnar og segist hún ekki útiloka framboð.
Ákveði þau Willum og Lilja hins vegar ein að gefa kost á sér er ljóst að næsti formaður flokksins verður utan þings út þetta kjörtímabil.
Almennt þykir farsælast að formaður flokks eigi sæti á Alþingi. Hitt þykir auka hættu á að forysta flokksins og kjörnir fulltrúar tali ekki einum rómi og skilaboð flokksins verði óljós. Flokksmenn hafa hins vegar bent á að formannsins bíði mikið uppbyggingarstarf. Það þurfi að vinna í samtali við flokksfólk út um allt land. Þess vegna gætu líka falist tækifæri í því að velja formann sem hefur tíma til að sinna starfinu.
Sú staða hefur tvívegis komið upp á síðustu tveimur áratugum að Framsóknarflokkurinn kjósi sér formann sem ekki á sæti á þingi. Þá líkt og nú glímdi flokkurinn við fylgishrun og óánægju í grasrótinni.
Árið 2006 ákvað Halldór Ásgrímsson að láta gott heita í stjórnmálum. Framsóknarflokkurinn var þá í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum og við afsögn Halldórs fluttist forsætisráðuneytið til Sjálfstæðisflokksins og Geir H. Haarde varð forsætisráðherra.
Jón Sigurðsson, þá seðlabankastjóri, tók við formennsku í Framsóknarflokknum og settist í ríkisstjórn þótt hann ætti ekki sæti á Alþingi. Þegar hér var komið sögu hafði Framsóknarflokkurinn verið tólf ár í ríkisstjórn. Líkt og nú voru kjósendur búnir að fá nóg af Framsókn í bili. Í kosningum 2007 tapaði flokkurinn illa og missti næstum helming þingstyrk síns, fór úr 12 þingsætum í sjö. Nýji formaðurinn fór fram í Reykjavík en náði ekki kjöri. Því var sjálfhætt fyrir Jón á formannstóli eftir aðeins ár í embætti.
Varaformaður flokksins, Guðni Ágústsson tók við keflinu strax að loknum kosningum. Hann hafði mikla löngun til uppbyggingar flokksins á ný en grasrótin var ekki sammála og flokkurinn logaði í illdeilum eins og Guðni lýsti í bréfi til þingmanna í nóvember 2008 eftir eitt og hálft ár í embætti.
Því miður hefur vonin um nauðsynlegan starfsfrið og einingu breyst í andhverfu sína. Mér er það ljóst að sú sátt innan Framsóknarflokksins sem nauðsynleg er fyrir endurreisn hans mun ekki skapast án breytinga í forystu flokksins. Sú sátt þolir enga bið. Með afsögn minni legg ég mitt af mörkum til að hraða því breytingaferli sem óhjákvæmilegt er til þess að Framsóknarflokkurinn nái að safna kröftum sínum á nýjan leik.
(Úr bréfi Guðna Ágústssonar til þingmanna flokksins, nóvember 2008)
Af Guðna tók við forystu í flokknum fyrsta og eina konan sem gegnt hefur því embætti, Valgerður Sverrisdóttir. Hún hafði gegnt embætti varaformanns í formannstíð Guðna en gaf ekki kost á sér í formannskjöri sem boðað var til eftir skyndilega afsögn hans. Hennar formannstíð varði því aðeins í tvo mánuði.
Um þessar mundir ríkti upplausn bæði í þjóðfélaginu og í Framsókn sem átti í vændum fjórðu formannsskiptin á jafnmörgum árum.
Í desember 2008 fór Sigmundur Davíð Gunnlaugsson að fá áskoranir um að gefa kost á sér til formennsku í Framsóknarflokknum en hann hafði vakið athygli vikurnar á undan vegna þátttöku í Indefence hópnum. Sigmundur hafði aldrei tekið þátt í stjórnmálum og var ekki skráður í Framsóknarflokkinn. Nokkrum vikum síðar var hann hins vegar orðinn formaður, eftir nauman sigur á þingmanninum Höskuldi Þór Þórhallssyni.
Það var ef til vill kjarkað af Framsóknarmönnum að veðja á formannsefni utan þings í ljósi þess hver örlög Jóns urðu aðeins einu og hálfu ári fyrr, en planið gekk upp og Sigmundur var kjörinn á þing, þótt flokkurinn settist í stjórnarandstöðu á ný. Það gaf Sigmundi og Framsókn hins vegar tækifæri til að liggja undir feldi og undirbúa endurkomu og árið 2013 vannst stærsti kosningasigur flokksins í rúm þrjátíu ár.
Sigmundur var forsætisráðherra í þrjú ár en hraktist þá úr embætti í kjölfar hneykslismála.
Það er til marks um þann mikla stuðning sem Sigmundur Davíð naut innan Framsóknarflokksins eftir hrakfarir sínar vorið 2016 að hann tapaði mjög naumlega í formannskjöri fyrir Sigurði Inga sem þá var tekinn við sem forsætisráðherra, tryggði sér oddvitasæti í Norðausturkjördæmi og náði kjöri á þing í kosningum haustið 2016, aðeins nokkrum nokkrum mánuðum eftir að hann hraktist úr embætti forsætisráðherra.
Síðast enn ekki síst sýndi Sigmundur styrk sinn meðal flokksmanna þegar hópur fólks með Sigmund í fararbroddi sagði skilið við Framsóknarflokkinn og stofnaði Miðflokkinn. Í kosningunum 2017 hlutu flokkarnir hnífjafna kosningu. Miðflokkurinn 10,9 prósent en Framsóknarflokkurinn 10,7 prósent, sömu hlutföll og Sigurður og Sigmundur fengu hvor í sinn hlut í formannskjörinu 2016.
Það var í skugga þessara atburða sem Sigurður Ingi steig sín fyrstu skref sem formaður Framsóknarflokksins. Hann átti á brattann að sækja fyrstu árin, en vann líka góða sigra og var í ríkisstjórn bróðurpart formannstíðar sinnar.
Þótt klofningurinn hafi verið mikið áfall fyrir flokkinn og minnkað hann um helming, tala margir Framsóknarmenn um hreinsun nú átta árum eftir stofnun Miðflokksins. Vinstri sinnaðir Framsóknarmenn kalla Miðflokkinn hægrisinnaðasta flokk landsins og sjá tækifæri fyrir sinn flokk vinstra megin við miðju.
Hvort hin nýja Framsókn þéttir miðjuna, ræðst á vinstri vænginn eða pakkar í vörn verður líklega ákvörðun næsta formanns, en sagan kennir að skyndisóknir eru beittasta vopn Framsóknarflokksins: „Tímasetning er allt“
We often send out our newsletter with news and great offers. We will never disclose your data to third parties and you can unsubscribe from the newsletter at any time.
Unfortunately, we’re unable to offer free samples. As a retailer, we buy all magazines from their publishers at the regular trade price. However, you could contact the magazine’s publisher directly to ask if they can send you a free copy.
You can create a new account at the end of the order process or on the following page. You can view all of your orders and subscriptions in your customer account. You can also change your addresses and your password.
No, you don’t have to create an account. But there are a few advantages if you create an account.
You never have to enter your billing and shipping address again
Find all of your orders, subscriptions and addresses in your account
Download invoices of your orders
No, we don’t have a physical store location at the moment. We accept only orders through our online shop and we’re shipping all orders with the Swiss Post Service. Please visit our shipping section for more details.
From time to time you will find us at design fairs and popup markets in Switzerland. Subscribe to our newsletter and you’ll receive the latest news.