„Útlendingastofnun brást rétt við máli tiltekins starfsmanns um leið og málið kom upp,“ segir Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, um Instagram-málið svokallaða, þar sem starfsmaður Útlendingastofnunar braut trúnað og persónuverndarlög með því að birta nöfn umsækjenda um alþjóðlega vernd og upplýsingar um niðurstöður mála þeirra á samfélagsmiðlum.

Sjá einnig: Kalla eftir úttekt á Útlendingastofnun í kjölfar Instagram-málsins

„Það er alvarlegt þegar opinber starfsmaður misnotar það traust sem honum er falið vegna starfs síns. Slík brot eru algjörlega óásættanleg,“ segir hún. Starfsmaðurinn starfi ekki lengur hjá Útlendingastofnun og brot starfsmannsins hafi að hennar mati haft eðlilegar afleiðingar í för með sér. „Allar ákvarðanir viðkomandi starfsmanns voru yfirfarnar til að ganga úr skugga um að verkferlum hefði verið fylgt. Málið var jafnframt tilkynnt til lögreglu og Persónuverndar, sem hefur hafið frumathugun,“ segir hún.

Tjáning sem verði sjaldnast til í tómarúmi

Fé­lag tals­manna um­sækj­enda um al­þjóð­lega vernd sendi frá sér yfirlýsingu í vikunni þar sem dómsmálaráðneytið var hvatt til aðkalla eft­ir óháðri út­tekt á starf­semi Út­lend­inga­stofn­un­ar í kjöl­far málsins. 

FTA segir í yfirlýsingunni að félagið lýsi „yfir áhyggjum af nýlegu máli er varðar brot á trúnaðar- og þagnarskyldu starfsmanns Útlendingastofnunar, svo og þeim viðhorfum sem endurspeglast í tjáningu starfsmannsins á samfélagsmiðlum.“

Í umfjöllun Gímaldsins kom fram að á einni myndanna, sem sýndi verkefnalista starfsmannsins þar sem hakað hafði verið við nöfn skjólstæðinga Útlendingastofnunar, hafði hann skrifað: „3 kínverjar búnir komnir með klára synjun! Not all heroes wear capes“ ásamt tákni af einstaklingi í ofurhetjubúningi.

Sjá einnig: Instagram-málið og viðbrögð Útlendingastofnunar

Á öðru skjáskoti mátti sjá starfsmanninn deila mynd af jólalagalista á Spotify ásamt verkefnalista þar sem búið var að haka við nafn eins einstaklings sem þurfti að „klára“, með textanum: „Verðlauna mig með jólalögum fyrir fyrsta [tékk-emojí].“ Þá deildi hann einnig mynd af sér að borða jólaköku með textanum: „Jólakaka í mallanum & spurningakeppni gillsarans í eyrunum meðan ég skrifa synjun á vernd,“ ásamt hjarta-emojíi.

Í yfirlýsingu FTA er jafnframt lögð áhersla á að tjáning af þessu tagi verði „sjaldnast til í tómarúmi“ og geti endurspeglað það umhverfi sem starfsmaðurinn tilheyrir. Af þeirri ástæðu telur FTA að viðbrögð við málinu eigi ekki að „einskorðast við þann starfsmann sem átti í hlut, heldur jafnframt að beinast að stofnuninni í heild“.

Vill ekki dæma alla starfsmenn út frá háttsemi eins

Innt eftir viðbrögðum við yfirlýsingunni og áskorun félagsins um óháða útttekt á Útlendingastofnun segir Þorbjörg Sigríður: „Svona framkoma í starfi er ólíðandi en gæta þarf þess að dæma ekki alla starfsmenn og heila stofnun út frá háttsemi eins starfsmanns. Það er eðlilegur farvegur þessa máls og önnur skref ekki tímabær.“

FTA lagði til að úttekt yrði gerð á Útlendingatofnun „með tilliti til þeirra atriða sem málið dregur fram, þ.e. réttsýni í starfi, stofnanabrag, rækt við upplýsingaöryggi og trúnað.“ Þá segir í yfirlýsingu félagsins á að stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar, að beiðni Alþingis, væri „til þess fallin að upplýsa um fræðslu starfsfólks, gæði verkferla og verklagsreglna.“